Akü kutup başında beyaz, yeşilimsi veya mavimsi birikinti görmek bağlantıda korozyon ihtimalini gösterir; fakat tek başına akünün bozuk ya da sızdırıyor olduğunu kanıtlamaz. Birikinti elektrik temasını zayıflatabilir, bu nedenle bağlantılar ve akü güvenli biçimde kontrol edilmelidir.
Motor kaputunu açtığınızda akünün metal bağlantı çevresinde beyaz toz, yeşilimsi tortu veya mavimsi kalıntı fark edebilirsiniz. Bu görüntü çoğu sürücüye aküden sıvı sızdığı izlenimini verir. Oysa renk ve birikintinin kendisi, arızanın kesin nedenini söylemez. Akü ve kutup başı çevresinde zamanla oluşan kimyasal reaksiyonlar, nem, sıcaklık değişimi, bağlantının durumu veya aküdeki başka bir problem bu görünümü meydana getirebilir.
Kutup başındaki korozyonun önemi yalnızca estetik değildir. Birikinti ve gevşek bağlantı, akü ile aracın elektrik sistemi arasındaki temas kalitesini düşürebilir. Sonuçta araç geç çalışabilir, marş sırasında gösterge ışıkları zayıflayabilir veya elektrik sistemi aralıklı sorun çıkarabilir. Ancak aynı belirtiler zayıf akü, marş motoru, şasi kablosu ya da şarj sistemi arızasında da görülebilir.
Beyaz toz neden oluşur?
Kurşun-asit aküler, araçlarda sık kullanılan akü türlerinden biridir; kutup başları akü içindeki kimyasal ortamın ve elektrik akışının etkisinde kalır. Bağlantı çevresinde biriken beyaz ya da renkli tortu, metal yüzeylerde korozyon oluştuğunu düşündürür. Bunun kaynağı akünün yaşlanması, kutup başının yanlış veya gevşek oturması, nem ve sıcaklık koşulları ya da akü gövdesindeki bir problem olabilir. Yalnızca renge bakarak “akü kesin sızdırıyor” ya da “alternatör fazla şarj ediyor” demek doğru olmaz.
Korozyonun hangi kutupta, ne kadar yoğun olduğu ve akü kasasında şişme, çatlak, ıslaklık gibi başka belirtilerin bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir. Kutup başında hafif iz olan bir araç sorunsuz çalışabilir; buna karşılık görünür tortu az olsa bile bağlantı direnci yük altında sorun çıkarabilir. Bu yüzden görsel kontrol, profesyonel ölçümün yerine geçmez.
Akü kapağı veya gövdesi hasarlı görünüyorsa, sıvı izi varsa ya da keskin koku fark ediliyorsa tortuya dokunmayın. Akü içindeki elektrolit cilt ve göz için tehlikelidir. Birikintiyi üflemek, çıplak elle silmek veya metal bir fırçayla kazımak parçacıkların yayılmasına ya da kısa devreye neden olabilir. Eldiven, gözlük ve modelin servis prosedürü gibi korumalar olmadan temizlik yapmaya çalışmayın.
Akünün üst kısmında görülen iz, kutup başındaki korozyonla aynı şey olmayabilir. Akü kasasının birleşim yerinde ıslaklık, kapak çevresinde sıvı veya çevreye yayılmış yoğun tortu varsa yalnızca bağlantı yüzeyine odaklanmayın. Akünün tipine göre kullanıcı tarafından açılması yasak olabilir; kapağı kaldırmaya, hücre eklemesi yapmaya veya aküyü yatırmaya çalışmayın. Fotoğraf çekip aracın kılavuzuyla birlikte servise göstermek daha güvenlidir.
Korozyon araçta hangi belirtilere yol açar?
Akünün kutup başı ile kablo pabucu arasında iyi bir temas yoksa, marş motoru devreye girdiğinde gereken yüksek akım geçmeyebilir. Sürücü bunu tek tık sesi, marşın yavaş dönmesi, panel ışıklarının sönmesi veya araçta hiç tepki olmaması şeklinde fark edebilir. Korozyon, elektrik akışını aralıklı hâle getirebilir; otomobil bir gün normal çalışıp başka bir gün marş basmayabilir.
Kutup başı bağlantısı zayıfsa alternatörden aküye giden şarj akımı da etkilenebilir. Bu nedenle akü yeni olsa bile araç çalıştırma sorunu yaşayabilir veya akü lambasıyla ilgili uyarı görülebilir. Ancak akü lambası genellikle şarj sistemi uyarısıdır; tortu görmek alternatörün de arızalı olduğunu kanıtlamaz. Her iki sistem ayrı test edilmelidir.
Elektrik sisteminde sorun görülmüyorsa bile korozyonun tekrarlayıp tekrarlamadığını takip edin. Temizlendikten kısa süre sonra yeniden oluşan birikinti; bağlantı, akü gövdesi veya şarj sistemi konusunda daha kapsamlı inceleme gerektirebilir. Kısa zamanda geri gelmesi doğrudan belirli bir parçayı işaret etmez; servis ölçümünde değerlendirilmelidir.
Sürücü olarak ne kontrol edilebilir?
Araç kapalı ve park hâlindeyken, güvenliyse akü çevresine uzaktan bakın. Gövde şişmiş mi, çatlamış mı, çevresinde ıslaklık var mı, kablo gözle belirgin şekilde gevşek duruyor mu? Görüntüyü fotoğraflamak servise göstermeyi kolaylaştırır. Metal aletle kutup başına dokunmayın ve motor çalışırken akü çevresine yaklaşmayın.
Akü değişiminin yakın zamanda yapılıp yapılmadığını, araçta start-stop sistemi bulunup bulunmadığını ve sorun başlamadan önce elektrik sistemiyle ilgili işlem görüp görmediğini not edin. Yeni akü takılmasının ardından tortu belirginleştiyse kutup başlarının doğru ölçüde ve üreticinin talimatına uygun bağlanıp bağlanmadığını kontrol ettirin. Sürücü bunu kendi başına sökme-takma işlemi yaparak doğrulamamalıdır.
Marş sırasında lamba ve ekranların davranışını da gözlemleyebilirsiniz. Işıklar sönüyor mu, hızlı tık tık sesi geliyor mu, yoksa motor normal dönüyor ama çalışmıyor mu? Bu işaretler farklı arıza gruplarına işaret eder. Sadece korozyon gördüğünüz için aküyü değiştirmek veya marş motoruna parça siparişi vermek doğru değildir.
Temizlemek gerekir mi?
Kutup başı temizleme yöntemi araçtan araca değişebilir. Bazı kullanım kılavuzları belirli akü türleri için talimat verir; bazılarında elektrik sisteminin belleği, kutup başlarını ayırma sırası veya özel bir servis prosedürü bulunur. Bu nedenle internette görülen sıcak su, karbonat, zımpara, tel fırça veya gres önerilerini her araca doğrudan uygulamayın. Korozyona çıplak elle dokunmak, aküye yanlış sırayla müdahale etmek veya iki kutbu metal bir aletle kısa devre etmek yaralanmaya ve araçta hasara yol açabilir.
Akü gövdesinde hasar, sızıntı veya şişme varsa temizlik denemesi yapmayın. Kapalı bir alanda koku veya duman fark edilirse kıvılcım oluşturabilecek işlemlerden uzak durun ve yardım çağırın. Kılavuz açıkça bir kullanıcı işlemi tarif etmiyorsa, kutup başını söküp temizletmek ve bağlantıyı yeniden kurmak için oto elektrik servisine başvurun.
Serviste hangi kontroller yapılmalı?
Teknisyen önce akü gövdesini, kutup başını ve kablo pabuçlarını inceler. Bağlantının doğru oturup oturmadığını, kabloda ısınma izi veya kırık tel olup olmadığını değerlendirir. Ardından akünün durumu ve marş anındaki davranışı test edilir. Kutup başlarındaki temas iyi değilse, yük altında oluşan gerilim düşümü ölçülerek sorun akü ile bağlantı hattı arasında ayrıştırılabilir.
Akü ve kablolar yeterli görünüyorsa şarj sistemi de kontrol edilmelidir. Motor çalışırken alternatörün çıkışı, akü uyarı lambası ve elektrik yükleriyle davranışı değerlendirilir. Tortu temizlendikten sonra tekrar oluşuyorsa aküde sızıntı, bağlantı sorunu veya şarj sistemi gibi ihtimaller üretici prosedürüne göre araştırılır. Ölçüm yapılmadan doğrudan akü, alternatör veya marş motoru değişimine gidilmemelidir.
Akü değişmesi gerekiyorsa yalnızca fiziksel ölçüsünün uyması yeterli olmayabilir. Araç için öngörülen teknoloji, kapasite ve kutup düzeni dikkate alınmalı; start-stop ve akü yönetim sistemi olan araçlarda değişim sonrası kayıt işlemi gerekip gerekmediği sorulmalıdır. Eski akü evsel çöpe atılmamalı, yetkili toplama veya geri dönüşüm noktasına teslim edilmelidir.
Temizlikten sonra tortu kısa sürede yeniden oluşursa aynı işlemi tekrar tekrar yapmak yerine nedenini araştırmak gerekir. Kutup başı tam sıkılmamış olabilir, kablo pabucu aşınmış olabilir, akü gövdesinden sızıntı gelebilir veya şarj sistemi aküde sorun yaratıyor olabilir. Bu ihtimallerin hepsi aynı fotoğrafa benzeyebilir; hangisinin geçerli olduğu ölçümle belirlenir. Akü kapağındaki üretici bilgisi ve aracın kullanım kılavuzu, akü tipini ve doğru işlem sınırlarını anlamak için servise yardımcı olur.
Kutup başı temizliği sonrası araç bir süre normal çalışsa bile bu, elektrik sistemindeki sorunun çözüldüğünü kesinleştirmez. Marş akımının, akü kapasitesinin ve şarj performansının ayrı ayrı kontrol edildiğinden emin olun. Arıza lambası söndüyse fakat akü tekrar boşalıyorsa, park hâlindeki tüketim veya alternatör de değerlendirilmelidir. Korozyonun fotoğrafı ve ne zaman fark edildiği, servis kaydına eklenebilir.
Akü yanında çalışan sistemlerde kişisel güvenlik önceliklidir. Metal takıların kutuplara temas etmesi, yanlış kutbu köprülemek veya akünün üzerine alet bırakmak kısa devre oluşturabilir. Göz ve cilt teması ihtimali olduğundan döküntüyü üflemeyin ve basınçlı hava kullanmayın. Akü sıvısı teması yaşanırsa araçla uğraşmaya devam etmek yerine uygun ilk yardım ve sağlık desteği alın. Akü ağırdır; yerinden çıkarmak da sırt ve el yaralanmasına neden olabilir.
Yorumlar